ه‍.ش. ۱۳۹۲ فروردین ۳۰, جمعه

بیست چهار آوریل و چراغی که به خانه هم رواست


ارامنه از قابل اعتمادترین اقلیت های ساکن امپراتوری عثمانی بودند. در کار ترجمه و ارتباط با کشورهای اروپائی که چندان مورد علاقه خود تُرکها نبود، اقلیتی محبوب و کارآمد محسوب می شدند(1). مزایای این ارتباط تاریخی در همان دوران امپراتوری باقی ماند. و مقارن با فروپاشی عثمانی حوادثی اتفاق افتاد که به تلخ ترین روابط میان دو ملت منجر شد. در خصوص وقایع 24 آوریل 1915 بین ارامنه و تُرکها اختلاف نظر بسیار زیاد است. ارمنی ها این فاجعه را نسل کشی می دانند و در مجامع جهانی تلاش می کنند که دولت ترکیه را وادار به پذیرش آن کنند. تُرکها معتقدند، امپراتوری عثمانی در آستانه فروپاشی بود و جنگهای داخلی و گرسنگی و آوارگی، بسیاری، از جمله ارامنه را به کام مرگ کشاند.

ارامنه تاریخ پر ماجرائی دارند. در مقدمه کتاب "تاریخ ارمنستان"(2) جمله ای با این مضمون نوشته بود : «اگر تمام مصائبی که در طول تاریخ برای بشریت اتفاق افتاده را در نظر آوریم و بگوئیم مصیبت ارامنه به تنهائی با همه آنها برابری می کند، اغراق نکرده ایم» این عبارت نمادین اغراق آمیز به نظر می رسد، ولی خواندن چنین عباراتی نشان می دهد مصیبت و کشتار و آوارگی بخش اصلی تاریخ پر فراز و نشیب این مردم بوده. سرزمین آنها بیش از هزار سال در کنترل امپراتوریهای بزرگ مسلمان بود. دین و مذهب و خط و زبان و فرهنگ متفاوت، ارامنه را بیش از دیگران نیازمند رهبرانی می کرد که در مقاطع ضروری تصمیماتی دقیق و سنجیده بگیرند. تا شاید از این راه کمتر آسیب ببیند و یا احیاناً نفعی ببرند و وجه المصالحه قرار نگیرند. عموماً این شانس تاریخی نصیب آنها نشده است.

در اغلب اوقات خود را با شرائط جدید تطبیق می دادند و نزد سلاطین مسلمان خدمتگزارانی صدیق و کاردان و قابل اعتماد و هنردوست محسوب می شدند. در یک روند تحسین برانگیز و کم نظیر و تا حدودی متناقض، چنان فرهنگ میزبان را یاد می گرفتند و آن را توسعه می دادند که انگار از فرهنگ دیگری نیامده اند. و چنان اصالت ارمنی خود را حفظ می کردند و به آن غنا می بخشیدند، که انگار میان ملتی دیگر زندگی نمی کنند. عاشیق های ارمنی در آذربایجان به این نوع موسیقی خدمات در خورتوجهی کرده و نامهای درخشانی از خود باقی گذاشته اند. جالب اینجاست که اشعار تُرکی  ماندگاری هم برای موسیقی عاشیقی سروده اند. مذهب و کلیسای متفاوت، نقش درخورتوجهی در حفظ هویت فرهنگی و موفقیت آنها داشت. نزد مسلمانان نیز از احترام خاصی برخوردار بودند. انسجام و وحدت مذهبی آنها، تا زمان حضور مسیونرهای کاتولیک و پروتستان اروپائی هرگز تهدید نشد. مسیونرها، ارامنه و علی الخصوص آشوریها را درگیر دعواهای مذهبی کاتولیک پروتستان خود کردند که همچنان باقی است.

حق مسلم چنین مردمی که خط و زبان انحصاری و دین متفاوت و میراث مکتوب خاص خود را دارد، استقلال سیاسی و داشتن حکومتی از آن خود بوده که طی قرن گذشته همواره آرزوی آن را داشته اند. اما به دلایل مختلف، هرگز فرصت تحقق آن تا زمان فروپاشی اتحاد شوروی مهیا نشد. متاسفانه رهبران ارامنه در بدترین موقعیتها و نامناسبترین زمانها، به پشتوانه غیرقابل اعتمادترینِ قدرتها، احساس کرده اند که فرصت رهائی فرا رسیده و باید مردم خود را به شورش و طغیان علیه حاکمان دعوت کنند. و همین تشخیصهای ویرانگر، اسباب بیشترین آلام و  بدبختی برای آنها شده است.

از ایران و توران تا روم و روس، از این مردم کار کشیده اند. کارنامه روسهای هم مذهبشان هم در مواجهه و تعامل با آنها خیلی درخشان نیست. بعد از فروپاشی اتحاد شوروی ارمنستان ظاهراً مستقل شد، ولی عملاً مستعمره روسیه باقی ماند. در مناقشه قره باغ، با حمایت روسیه  خاک آذربایجان را اشغال کرد و تمام قدرت مانور خود در ارتباط با سایر کشورهای جهان را به رضایت مسکو محدود ساخت. ارمنستان از سه طرف در محاصره مردم تُرک است. گرجستان تنها همسایه غیر تُرک آن، آوازه مشکلاتش با روسیه جهانی است. در چنین اتمسفری و به پشتوانه یکی از بی پرنسیب ترین ابرقدرتهای جهان، بیست درصد خاک جمهوری آذربایجان را در اشغال خود دارد. کدام سیاستمدار خردمندی در جهان تن به چنین تصمیم ویرانگری می دهد و بر ادامه آن اصرار می ورزد؟ واضح است که آذربایجانیها چنین مسئله ای را فراموش نخواهند کرد. و واضح است که در نهایت آنها دست بالا را خواهند داشت. لازم نیست آدم کیسینجر باشد تا موضوعی به این سادگی را بفهمد. سرزمین کوهستانی ارمنستان برای هیچ قدرت جهانی ارزش درگیری با رقبایش را ندارد. فعلاً ایران تنها همسایه بی دردسر آنهاست، که چنین نخواهد ماند.

یکی دیگر از همین خطاهای ویرانگر، قبول قولی در خصوص تشکیل کشور ارمنستان بود که روسها به رهبران ارامنه شرق ترکیه، هنگام فروپاشی عثمانی دادند. آنها در شرایطی نامناسب، تصمیمی به غایت خطرناک گرفتند. به روسیه که دشمن عثمانی محسوب می شد، اعتماد کردند. نجات دهنده ای که تا به امروز بیماران زیادی را کشته، اما معجزه ای نداشته و مریضی را شفا نداده است. به امپراتوری گرفتار هزار مسئله ای پشت کردند که محبوبیت زیادی میان آنها داشتند.

ترجیهات اینچنینی، آتش بیار معرکه ای خطرناک و فجیع شد. رهبران عثمانی با انبوهی از گرفتاریهای خارجی، شاهد رویگردانی و به تعبیر خودشان خیانت یکی از وفادارترین اقلیتهای داخلی خود شدند. شرق ترکیه امروزی را به حال خود گذاشتند و ساکنان آنجا چنان از خجالت هم در آمدند که آثار فاجعه بارش فراموش نشدنی است. بیشترین ضرر و کشتار بی رحمانه، متوجه ارامنه شد. این که چقدر این سیاست حساب شده بود، و چه میزان انسان بی گناه را به کشتن داد، محل مناقشه پایان ناپذیر ارامنه و تُرکهاست. اما در این حرف عثمانی ها نباید تردید کرد که همه اقوام آن مناطق به جان هم افتادند و مدعی شدند. یکی از این اقوام، مسیحیان نسطوری ساکن مناطق کوهستانی عثمانی بود که در بیرون از مرزهای عثمانی، مسبب فاجعه ای بزرگ شد : جیلولوق! 


حوادث این رویداد با جزئیات نسبتاً دقیق و در تواریخ معتبر درج است. شادروان کسروی در تاریخ هیجده ساله آذربایجان گزارشهائی دقیق و مستند از آن واقعه ثبت کرده. مرحوم رحمت الله توفیق نیز از اهالی ارومیه بود که در زمان وقوع فاجعه در محل حضور داشت و خاطرات تلخ آن دوران را با جزئیات درخور توجه مکتوب کرده است. اما من خیلی در بند خواندن این جزئیات تاریخی نبوده ام، نیاز چندانی هم ندارم. چون قصه پر سوز و گداز آن را از زبان پدربزرگها و مادربزرگها، با اشک و حسرت، بارها و بارها شنیده ام. از آنهائی شنیده ام که نزدیکترین عزیزانشان را از دست داده و از این فاجعه جان سالم بدر برده و تا همین چند سال پیش در قید حیات بودند. و هنوز هستند کسانی که با یک واسطه جیلولوق را تعریف کنند. اینها گزارشهائی مستند، قابل اعتنا و تجربه شده هستند.

فاجعه جیلولوق توسط مسیحیان نسطوری، یا همان آشوریهای عثمانی که ساکن منطقه کوهستانی جیلو در استان حکاری ترکیه فعلی بودند، شروع شد. جیلوها که به غرب آذربایجان پناه آورده بودند، در خفا دنبال متحدانی می گشتند که کشوری برای خود تشکیل دهند. کشور ادعائی آنها شامل ارومیه و خوی و سلماس و به طور کلی غرب آذربایجان هم بود و باید فکری به حال بومیان این مناطق می کردند که قرنها در آنجا ساکن بودند.

ورود و دخالت دسته جات مسلح و داشناکهای نژادپرست و ضد تُرکِ ارمنی از آنسوی ارس، ابعاد جیلولووق را گسترش و به فاجعه ای تمام عیار تبدیل کرد. "داشناکتسوتیون" سازمانی انقلابی بود که از ترور و آدم کشی بی هدف علیه تُرکها، حمایت می کرد. تروریستهای ارمنی، تا همین اواخر و در هر نقطه از جهان که می توانستند، مقامات و دیپلماتهای تُرک را ترور می کردند.

مار شیمون(3) رهبر جیلوها به دنبال اتحادی استراتژیک با اسماعیل آقا سیمیتقو، رهبر طوایف کُرد شکاک بود که توسط نیروهای او در یک مهمانی شام به قتل رسید. جیلوها این قتل را ناجوانمردانه دیدند و تصمیم به کشتاری بی رحمانه از مسلمانان گرفتند. شهر بی دفاع ارومیه، هدف انتقام کور آنها شد. البته برنامه دسته جات مسلح داشناک، ربطی به قتل مار شیمون نداشت. به پشتوانه قدرتهای خارجی، با روحیه ای ضد تُرک و مسلمان، به سمت ارومیه در حرکت بودند. و اگر موفق می شدند چه بسا شهر سوخته را ضمیمه ارمنستان بزرگ و ادعائی خود هم می کردند(4).

میزان همراهی مسیحیان بومی منطقه در فاجعه جیلولوق دقیقاً مشخص نیست. نقش تاسف بار آشوریها، به نظر بیشتر می رسد. قتل رهبرشان چنان آنها را خشمگین کرد که تر و خشک را با هم سوزاندند و حق همسایگی دیرین از یاد بردند. اما در خصوص میزان همکاری ارامنه بومی با مهاجمین، نمی توان اظهار نظر دقیق کرد. و باید به دنبال اسناد بیشتری در این رابطه بود. بسیاری از آنها، خود قربانی این فاجعه شدند، شناختی هم از جیلوها نداشتند.

در ارومیه به مسیحی، ارمنی می گویند، که اشتباه کاملا مصطلحی است. جالب اینجاست که ارامنه هم به مسلمان تُرک می گویند. اکثریت مسیحیان ارومیه آشوری هستند که فرقشان با ارامنه حتی از فرق عرب و فارس شیعه هم بیشتر است. علاوه بر نژاد و زبان، کلیسایشان نیز تفاوتهائی دارد. در شنیده های شفاهی، ممکن است راویان همه مسیحیان را ارمنی گفته باشند. بدبختانه در یک فرهنگ شفاهی که حاکمان نیز به این ماجرا اهمیت نداده اند، و شاهدان هم در قید حیات نیستند، شاید فرصت تحقیق بیشتر از بین رفته و یا بسیار دشوار شده باشد. شواهد نشان می دهد که بسیاری از آنها سکوت کرده اند و عمده جنایات توسط مسیحیان غیر بومی انجام شده. یکی از این شواهد، موقعیت همچنان مناسب آشوریها و ارامنه در ارومیه بعد از فاجعه است.

جیلولوق از حافظه جمعی مردم ارومیه پاک شدنی نیست. گرچه اهل انتقام نبودند و نیستند، ولی نباید آنها را عیسی مسیح فرض کرد. بعدها می توانستند از قاتلین انتقام بگیرند و یا آنها را از شهر و روستاهایشان برانند. ولی هرگز چنین اتفاقی نیفتاد. کسانی از مسیحیان بومی، حتی در نجات مسلمانان نقش داشته و به آنها پناه داده اند و حتی آسیب هم دیده اند.

اما نکته ای که در اینجا نباید از آن غافل بود، ظرفیت و رواداری قابل تحسین و کم نظیر مردم ارومیه است. شاید در آن تاریخ و در کل منطقه این موضوع نظیر نداشته باشد. و آن پرهیز از انتقام کور است. جیلوهائی از خاک عثمانی آمده اند که مسیحی آشوری بودند و داشناکهای ارمنی آن سوی ارس نیز آنها را حمایت کرده اند. فاجعه ای بزرگ اتفاق افتاده که هزاران قربانی بی گناه داشت. در کجای دنیا، قربانیان از هم کیشان بی گناه جنایتکاران انتقام نمی گیرند؟. در اواخر قرن بیستم و در شرق اروپا نیز درگیرهای قومی منجر به انتقام از بی گناهان شد. اگر اهل ارومیه این کار را می کردند، انتقام کور بود. ولی مگر خود قربانی انتقام کور نشده بودند؟ با توجه به تفاوتهای مذهبی، ممکن است مسیحیان بومی در دل با جیلوها همراهی نشان، و مسلمانان نیز این همدلی را احساس کرده باشند. ولی بعد از آن اتفاق، ارامنه و آشوریهای بومی همچنان در کنار مردم زندگی کردند و با مشکلی مواجه نشدند. ارومیه هرگز دچار ارمنی ستیزی و آشوری ستیزی نشد.(5)

این قصه پرغصه را هم وطن غیر تُرک، نه خوانده و نه شنیده و نه می خواهد باور کند. بارها این موضوع را تجربه کرده ام. چند سال پیش و در شهر اصفهان با دوستی ارمنی و چند نفر از همکارانم در همین زمینه صحبت می کردیم که هنوز یادآوری آن آزرده ام می کند. دوست ارمنی از بی خیالی و بی اطلاعی تاریخی مخاطبان بهره می برد. از 24 آوریل شروع و به قتل عام ارامنه در باکو رسید. تا توانست از فرهنگ فارسی بهره بُرد و تُرکها را تُرکتاز و قوم خود را در قره باغ، بی گناه و مظلوم جلوه داد. توضیحات من در خصوص آدم کشی دسته جات مسلح مسیحی در ارومیه برای دوست ارمنی آشنا بود، ولی آن را انکار می کرد و می گفت عثمانی ها در آن مناطق نیز دست از سرشان برنداشته اند. اما دوستان اصفهانی شنونده این سخنان، به کلی بیرون از بحث ما پرسه می زدند. تصور می کردند قوم عیسی مسیح به کسی نازکتر از گل نمی گوید. آنها حواریونی هستند که اگر بر گونه راست شان سیلی بزنید گونه چپ را بر می گردانند. و لابد تُرکها قصه شکمی می بافند تا بر آنها اتهامات ناروا وارد کنند.

24 آوریل، نمی تواند اسباب فرار از مسئولیت شود. جیلوها و گروههای مسلح ارمنی، مصادف با همان ایام، و در سرزمینی که طی قرون متمادی هم کیشانشان مورد احترام بود، مرتکب قتل و جنایت شده اند. اگر وارثان عثمانی، موظفند به مسئولیتهای اخلاقی و بین المللی خود در قبال 24 آوریل عمل کنند، این حکم شامل دیگران هم می شود. کسانی فاجعه جیلولوق را یک درگیری قومی می دانند و استدلال می کنند هیچ دولتی پشت سر آن نبود. جیلوها و داشناکها در آن تاریخ، حکومت مستقلی نداشتند که امروز مسئولیت آن را بپذیرند. با همه اینها، دشوار بتوان نقش جیلوهای از عثمانی آمده و داشناکها اعزامی از ارمنستان را به درگیری قومی فروکاست.

اما هدف این نوشته پرداختن به این موضوع نیست. هدف هم وطنی است که برای 24 آوریل سینه سپر می کند، اما از خوی و سلماس و ارومیه در همان ایام بی خبر است. در آن تاریخ، اتفاقات ناگواری افتاده که تحلیل مستند آن مستلزم بررسی های دقیقی است. اما آنچه در وقوع آن نمی توان تردید کرد، قربانیان بی گناه و بی شمار شهرهای خوی و سلماس و ارومیه است که هیچ نقشی در حوادث مرتبط به ارامنه عثمانی نداشتند. ارامنه سپاه عثمانی را متهم اصلی کشتار نیاکان خود می دانند، اما در همان ایام، و به هر دلیلی و با هر نیتی، خواسته یا ناخواسته، توسعه طلبانه و یا با انگیزه انسانی، حضور و دفاع سپاه عثمانی از مردم  آذربایجان در غیاب دولت مرکزی ناتوان، اسباب توقف غائله و کاهش تلفات فاجعه شد.

مردم ارومیه سپاه عثمانی را به چشم ناجی دیدند و علمای شهر از آنها دعوت و استقبال کردند و با خاطره خوش از حضور آنها یاد می کنند. این سپاه دسته جات اعزامی داشناکهای مسلح از ارمنستان را متوقف کرد و پشتوانه قدرتمندی برای مدافعان شهر خوی شد. اگر این حمایت نبود، جیلوها و داشناکها، فاجعه ای به مراتب بزرگتر از آنچه در جیلولوق اتفاق افتاد در خوی و سلماس و ارومیه می آفریدند.

در خصوص  دلایل و عوامل و تعداد کشتار 24 آوریل هیچ توافقی میان طرفین تُرک و ارمنی نیست. اما اجازه بدهید روایت ارامنه را تمام و کمال قبول کنیم و فرض را بر این بگیریم که عثمانی ها با نقشه ای کاملا حساب شده آنها را به کوچ اجباری و نهایتاً مرگ و گرسنگی و آوارگی کشانده اند. در این صورت تکلیف ما با 24 آوریل چیست؟

با هموطنی که اعلامیه کوروش را در دست گرفته و همه ساله به اندازه بشردوستان فرانسوی 24 آوریل را گرامی می دارد و ترکیه را محکوم می کند و برای نسل کشی نوحه سر می دهد، اما از درد هموطن خود آگاه نیست و به حرف آن اهمیتی نمی دهد و زحمت مطالعه هم نمی کشد، چگونه باید سخن گفت؟ مگر نگفته اند چراغی که به خانه رواست به مسجد حرام است؟ ارومیه و سلماس و خوی کجای این خانه یا مسجد قرار دارند؟ کدام ملت در جهان درد هموطن خود را فراموش، و به دلداری آلام دیگران پرداخته است؟ مگر نگفته اند کاسه داغتر از آش شدن و از پاپ کاتولیک تر بودن، خوی و خصلت چه کسانی است؟

آیا بهتر نیست، دست کم در ظاهر، با یک چشم بر کشتار ارامنه در آناتولی گریه کنیم و با چشمی دیگر خندان باشیم و سپاسگزار سپاه عثمانی؟ حتی جوامع لیبرال و پرچمدار حقوق بشر هم از حق ویژه هموطن خود نمی گذرند. اگر حقوق شهروندانشان ایجاب کند، از جار زدن اصول اساسی اعلامیه حقوق بشری که خود نوشته اند، کوتاه می آیند و به فرصتی دیگر می گذارند. دیده ایم و شنیده ایم که امریکا و کشورهای اروپائی حتی برای دفاع از شهروند خطاکار خود در کشوری دیگر، چه ها که نمی کنند. با این حساب، اهالی غرب آذربایجان باید اولویتی بیشتر از ارامنه آناتولی برای همدردی داشته باشند. خاصه که در فاجعه جیلولوق، داشناکهای ارمنی مجرمند و سپاه عثمانی ناجی مردم ارومیه. اما و با کمال تاسف و تاثر، اینگونه نیست و روند تحولات نیز چنین چشم اندازی را نشان نمی دهد.

مناسبتها در جهان نقش درخور توجهی دارند. چنین روزهائی باعث می شوند که از تاریخ درس بگیریم. باید ملت ارمنی را ستود که به خود و دیگران اجازه نمی دهند، کشتار نیاکانشان را فراموش کنند. باید یهودیان را ستود که همه ساله دانش آموزانشان را به آشویتس می فرستند تا بدانند بر این ملت چه گذشته است. باید فلسطینی ها را ستود که با نامگذاری روز نکبت و با تمام حمایتی که از اسرائیل می شود، نگذاشته اند جهان آنها را فراموش کند.

حال که در هیچ تقویم رسمی سالگرد کشتار بی رحمانه جیلولوق ثبت نیست، حال که هموطن ما همدردی با ارامنه آناتولی را به قربانیان دسته جات جیلو و داشناک ترجیح می دهد، چه احساسی باید نسبت به یادآوری گسترده 24 آوریل داشته باشیم؟ چه احساسی باید نسبت به هموطنی داشت که پا به پای فرانسوی ها، همه ساله ارتش عثمانی را نکوهش می کند که چرا مرتکب قتل شهروندان خود شد، اما توجه ندارد که همان ارتش، هموطن او را از دست جیلوها و دانشاکهای ارمنی نجات داد؟

از دو حال خارج نیست، که هر دو اسفناک است. یا قربانیان حقشان مرگ بود و اهمیت چندانی نداشتند، که دلیلی برای همدردی با بازماندگانشان باشد؛ و یا چراغ همدردی دیگر به خانه روا نیست و کُلهُم ارزانی کلیساست. هموطن هم تعریف دیگری دارد، که شرق و غرب عالم هنوز آن را تجربه نکرده اند. در پی 24 آوریل به دنبال فرانسه و اروپا دویدن، چیزی عاید ما نخواهد کرد. برای ما شایسته تر آن است که 24 آوریل را  "روز جهانی هموطن قلابی" بنامیم. تا شاید تلنگری باشد بر کسانی که حرف و عمل و ادعایشان، سخت گزنده است. 
---------------------------------
(1)    - کتاب "نخستین مسلمانان در اروپا" نوشته برنارد لوئیس و با ترجمه درخشان محمد قائد، در خصوص اقلیتهای مسیحی عثمانی، از جمله ارامنه، توضیحات مبسوطی دارد که بسیار خواندنی است. از جمله می گوید، عثمانی ها هیچ علاقه ای به اروپا و علی الخصوص غرب اروپا نداشته اند و معمولاً از ساکنین مسیحی و یهودی خود برای این کار استفاده می کردند.
(2)    - کتاب قطور "تاریخ ارمنستان" را سالها پیش دوستی ارمنی به من امانت داد و بخشهای زیادی از آن را مطالعه کردم. متاسفانه مشخصات کتاب یادم نیست. تصور می کنم نویسنده آن ارمنی فرانسوی بود.
(3)    - "مار" یک تیتر مذهبی متعلق به کلیسای شرق آشور است. مانند اسقف و کاردینال در کلیسای کاتولیک
(4)    - زمانی ابراهیم نبوی در خصوص شهر بروکسل طنزی با این مضمون نوشت. «در بروکسل همه اقوام مهاجر و علی الخصوص مسلمانان پاکستانی و عرب، با پرچم کشورهای خود مدام راهپیمائی می کنند و به همه چیز اعتراض دارند. در ضمن از تامین اجتماعی گسترده بلژیک هم بهره می برند. اما اگر روزی اهالی بروکسل با پرچم بلژیک راهپیمائی کنند، به نژادپرستی و ضد مهاجر بودن متهم خواهند شد.» این حکایت شهر ارومیه هم هست. ارومیه در نقشه ارمنستان بزرگ، کردستان بزرگ، آشورستان! بزرگ، چنان جا خوش کرده که انگار تُرکها میهمان ناخوانده اند و چند صباحی است ساکن این شهر شده اند. اما اگر همین اکثریت تُرک، ادعای مدعیان را نپذیرد و معترض آنها شود، به آنها پان ترک گفته خواهد شد.
(5)    - من تندترین عبارت ضد ارمنی که شنیده ام و باید متعلق به دوران بعد از جیلولوق باشد، "الله ائرمئنیه دئرناخ وئرمسن" هست. یعنی : «خدا آن را روز نیاره که ارمنی فرصت پیدا کنه» در اینجا هم منظور از ارمنی لزوماً ارامنه نیست. تاریخ این کلمات و معانی مستخرج از زبان محاوره، استعداد زیادی برای سوءتفاهم ایجاد می کند.

۱۹ نظر:

  1. هر چقدر از این مدل مطالب را می خوانم خوشحالتر می شوم. چون تاریخ مثل پلاستیکی است که هر چقدر بخواهی شکل اش را تغییر دهی, موقعی که از دستت در رفت باز به همان شکل خودش باز خواهد گشت. چیزی که در اینجا خوشحال کننده به نظر می آید نظرات اساتیدی مثل شماست که این فعل و انفعال را تسریع می کند.
    من از طرف توده مردم از شما سپاسگذارم

    پاسخحذف
    پاسخ‌ها
    1. سپاسگزارم ناصر عزیز،

      حذف
  2. با سلام جناب بابایی
    مقاله شما را در مورد 24 آوریل خواندم. اول بگم من خودم هم در این مورد چیزی نمی دونستم. و این مقاله را هم با یکی از دوستان تهرانی در خوابگاه دانشگاه با هم خواندیم. اون اصالتا از جنوب ایران است و بسیار متعجب، البته خود من، که از این موضوع اطلاعی نداشتیم. خواستم به عنوان هموطن هم زبان به شما نکاتی را عرض کنم. اینکه در این مورد چیزی نمی دانستیم شاید کم کاری از ما یا از نخبگان باشد. به هر صورت این نوشته هایی که به دور از هرگونه توهین و هتاکی به دیگران هست خواهد توانست بقیه مردم را آگاه کند و توجه آنها را جلب کند. این برداشتی بود که من وقتی با دوستم این مقاله را خواندیم پیدا کردم. جالب است بدانید در او این را دیدم که بدنبال منابع بیشتری در این موضوع خواهد رفت. حال شما نوشته بعضی دیگر فعالین آذربایجانی را نگاه کنید گه چطور فقط برای عده ای کم نوشته شده است و دایره توجه به آن را با هتاکی و تهمت زدن کوچکتر می کند. من به شخصه برای فردای مردم تورک ایران نگرانم. نکند با رفتارهای رادیکالی که بعضی دارند در جامعه تورک ایجاد می کنند و اصطکاکی که با دیگر مردمان ایران بوجود می آورند ما در پیش رو فاجعه هایی به مراتب بدتر از 24 آوریل مواجه نباشیم. که آتش آن همه را خواهد سوزاند در این منطقه چند فرهنگی و نشود به صلح رسید تا سالیان سال. به نظرم کار شما نخبگان بسیار سنگین است برای فردا. شما باید جوانان، که خودم هم جزو آنها هستم، رابیشتر و بیشتر آگاه سازید تا خدای نکرده در جنگ هفتاد و دو ملت گرفتار نشویم. دوست دارم در پایان جمله ای از آقای دکتر عباس جوادی نقل کنم که به دوستان (رادیکالم) بارها گفته ام. "اگر نتیجه تقسیم کشور های منطقه منتهی به خوشبختی، رفاه، تجارت بیشتر، رشد علم و سرمایه گذاری، خدمات اجتماعی، تفاهم و دوستی بین اقوام و ملل منطقه خواهد شد، فبها، چه عالی! اما آخر چشم انداز جدائی های قومی و ملی در منطقه درست بر عکس این است. چشم انداز آنچنانی تقسیمات آمیبی جنگ و خونریزی، خصومت و نفرت دراز مدت و عقب ماندگی بیشتر است. "
    موفق باشید و خدانگهدار
    (وبلاگ شما فیلتر هست با اینترنت ما، تو تبریز. مجبوریم با فیلترشکن وارد شیم.)

    پاسخحذف
    پاسخ‌ها
    1. علی عزیز، ممنونم از توجه تو. من هم نگرانی تو را کاملا درک می کنم. در واقع مطلب را هم با همین نیت نوشتم که به هموطن خودم یادآور شوم تعامل مثبت باید دوطرفه باشد. ادبیات تند و خشن هم وقتی بیشتر می شود که یک طرف خود را حق مطلق ببیند.

      حذف
  3. با سلام
    جناب محمد بابایی، نوشته خوب شما را خواندم و خیلی تشکر می کنم که اینچنین با آرامش و بی طرفی به این موضوع خطیر پرداخته اید. اما واقعا صمیمانه از شما سوالی دارم که آیا بعد از این همه حقایق انکار ناپذیر در رابطه با رفتار فارسها (و کسانی که خود را ایرانی می دانند){طبیعتا منظورم همه فارسها یا ایرانیها نیست} با تورکها و عدم مشاهده کوچکترین تغییراتی در هیچ یک از رفتارها و اعمال آنها و عدم وجود چشم انداز مثبتی در رابطه با حل مساله ملیتها، باز هم شما آنها را هموطن می نامید و از آنها انتظار به گوشه چشمی به تورکها نگریستن و بهره مند کردن تورکها از الطاف ملوکانه شان دارید؟ آیا واقعا با این همه خوشبینی که شما دارید و متاسفانه چندین سال هم هست که آن را ادامه می دهید نباید شاهد تداوم جنوساید فرهنگی، ملی تورکهای آزربایجان باشیم؟ (بقیه اتنیکها هم جای خود را دارند اما من فعلا در مورد خودمان صحبت می کنم). دوست گرامی محمد عزیز مگر کسب استقلال جزو حقوق انسانی ملتها نیست که بعضی از دوستان گرانقدر مثل جنابعالی آنچنان از آن گریزانید؟ واقعا از چه می ترسیم؟ آیا نباید به جای ترس از وقوع حادثه ای که دست ما نیست و طرف قویتر دست بالا را دارد ملتمان را (تورکها را عرض می کنم) آماده مقابله با شرایط بحرانی کنیم و مجامع جهانی را هم از آنچه در منطقه می گذرد مطلع سازیم؟ به دنیا نشان دهیم که هر روز اتنیک حاکم (و البته طرفداران جان برکفشان)از حاکمانشان گرفته تا نخبگانشان و حتی نظر دهندگانشان در اینترنت با یوگسلاوی یوگسلاوی کردن، تلویحا ملل تحت ستم را به رفتاری که صربها در قبال دیگران کردند تهدید می کنند؟
    سولماز

    پاسخحذف
    پاسخ‌ها
    1. دوست ناشناس عزیز، ممنون از توجه شما. پیداست مطالب گذشته من را هم دنبال کرده اید که باعث افتخار است.
      از جمله جهان سومی ترین تفکرات در دنیای معاصر همین خاک پرستی است. هر آن ممکن است با یک همه پرسی اسکاتلند سرشار از نفت، از مجموعه بریتانیا جدا شود. ولی در عراقی که عمده سیاستمداران آن سر در آخور یک قدرت منطقه ای دارند، کافی است کسی از جدائی صحبت کند. رگهای کردن بیرون خواهد زد و طرفداران مام میهن دیگران را به خیانت و وطنفروشی متهم خواهند کرد.
      کافی است با یک همه پرسی کاتالونیا از اسپانیا جدا شود ولی در افغانستانی که امورات جاری شهر کابل هم توسط مداخله قدرتهای جهانی و منطقه ای حل و فصل می شود، اگر کسی دم از جدائی بزند رگهای غیرت بیرون خواهد زد.

      اما سوالی اینجا مطرح است. چه کسی در ایران استقلال طلب است؟
      لفظ فارس بشدت مناقشه برانگیز است و معلوم نیست در ایران چه کسی فارس است. اما اجازه بده با مسامحه فراوان از اصطلاح فارسها استفاده کنم و بگویم که مسئولیت اصلی هر اتفاقی که برای ایران در آینده بیفتد به عهده جامعه مدنی فارسی زبان و گارگزاران مستقل از قدرت آن است. در واقع استقلال طلب واقعی و به تعبیر جهان سومی تجزیه طلب، کسی است که در یک کشور کاملا متکثر و چند زبانه و چند فرهنگی، از وضعیت موجود دفاع می کند. تجزیه طلب کسی است که ترکها را صحرانشین می داند، به آنها آذریهائی می گوید که اصل و نسب از یاد برده اند، اشغال بیست درصد خاک جمهوری آذربایجان را ندیده می گیرد و به ایروان می شتاید تا در مراسم 24 آوریل شرکت کند، جیلولوق را ندیده می گیرد و حرف حریف را بیشتر محل می گذارد و و و و و

      حذف
  4. محمد بی چوخ ساغ اولون گؤزه ل یانیتینیزدان (جواب ینیزدان). من اؤز یانیتیمی آلدیم و سیزین نه دئدیینیزی ده آنلادیم. سیزه باشاریلار دیله ییره م. یالنیز منیم آدیم ناشناس یا آدسیز دئیل ده، سولمازدیر. من آدیمی اوستده کی یورومومون آلتیندا دا یازمیشدیم.
    سولماز

    پاسخحذف
    پاسخ‌ها
    1. یاشا عزیز سولماز، باغشلا کی اوردا آدا دئقت ائلممشدم. چوخ ساغ لوول

      حذف
  5. در شگفتم از شما که همه چیز را سیاه و سفید و ترک و فارس و ارمنی و ... می بینی. برادر جان چند درصد مردم اورمیه نایب حسین کاشی را می شناسند و آنچه که در کویر مرکزی کرد. طبیعی است که 99 درصد ندانند و طبیعی است که همان مردم تاریخ محلی خود را بهتر بدانند. حال درست است که اصفهانی اورمیه ای و اورمیه ای اصفهانی را سرزنش کند. هرگز. اتفاقا این کمینه از سوی پدری ریشه ای اصفهانی دارم و نیک تاریخ جیلوها و ارمنی ها و اسماعیل آقا سمکو را می دانم و آنچه که با مردم آذربایجان ما کردند و نیک هم می دانم آنچه که عثمانیها با ارمنیها کردند. نه ارمنیها را یکسره بی گناه می دانم و نه عثمانیها را یکسره خطاکار اما خطاهای دو طرف نیز در پیش چشم دارم. خدا را سپاس می گویم که هرگز قوم و نژادی را برتر از دیگری ندانسته ام و مسائل تاریخی را با تعصب در نیامیخته ام. امیدوارم پیروز و سربلند باشید

    پاسخحذف
  6. انصافا قشنگ بود.قشنگا قشنگ .بازم بنویسید

    پاسخحذف
  7. هئریزلی
    با سلام نقد منصفانه ای بود. در باره نسل کشی خوجالی از این آدرس میتوانید استفاده کنید. www.khojali.arzublog.com
    کتاب کشتار مسلمانان در دو سوی ارس را میتوانید از این وبلاگ دانلود کنید. (از آرسیو اسفند 92) www.herisbeauites.blogfa.com

    پاسخحذف
  8. چوخ ساغ اولون گؤزل مقاله نیزه گؤره.

    پاسخحذف
  9. جیلولوق باید یاد آوری و قربانیانش گرامی داشته شوند. آنچه نژادپرستانه و غیر انسانی‌ است علم کردن جیلولوق در برابر ۲۴ آوریل است. چرا یاد قربانیان جیلولوق را در زمان خودش یعنی‌ سالگرد رخداد این حادثه گرامی‌ نمی‌دارید؟ در ۲۴ آوریل هر ساله بشریت بر یکی‌ دیگر از فجائهیی که آفریده سوگواری می‌کند و هموطن آذربایجانی من یاد قره باغ و جیلولوق می‌افتد. حقیقتاً شگفت زده شدم‌ام از اینهمه یقه‌ درانی برخی‌ هموطنان آذربایجانی در این باره. جنایت عظیمی‌ که جامعه ترکیه اندک اندک با آن‌ رو‌به رو میشود و به این ترتیب به دنیای متمدن پا مینهد. چقدر برخی‌ هموطن ما از قافلهٔ تمدن عقب ماندن که چه عرض کنم، چهار نعل به عقب میتازند. توجیه چنین جنایتی آن‌ هم از سوی کسانی‌ که اجدادشان از صلح طلب‌ترین و متمدن‌ترین‌های زمانه‌شان بودند و مطلقاً ربطی‌ به این جنایت نداشتند چقدر بلاهت و حیوانیت لازم دارد؟

    پاسخحذف
  10. در سال ۱۳۲۴ در بخشی از شمال غرب کشور الف با تکیه بر قوای اشغالگر روس که حاضر به بیرن رفتن از کشور الف نبودند ادعای خومختاری و تهدید به استقلال شد. نیروهای دولت به این بهانه به تمام پهنه شمال غرب ایران حمله کردند. ترکزبانان محلی را کشتند و دیگران در مسیر تهجیر! جان باختند. تنها صد سال بعد از آن واقعه در سراسر ایران اثری از ترک زبانها نیست. معدود ترکهای باقیمانده هستند که پیشینه خود را انکار می کنند اما عملا مردمی که در تبریز خوی ارومیه و اردبیل زندگی می کنند نمی دانند که تا چند دهه پیش ترک ها در این شهرها زندگی می کردند. از هزاران مسجد باشکوه باستانی در این شهرها تنها چند طویله باقی مانده.
    فشار بر کشور الف برای بر عهده گرفتن مسوولیت این کشتار رو به فزونی است و کشورهای متمدن و دمکرات جهان یکی بعد از دیگری انکار این نسل کشی را جرم علیه انسانیت می دانند. در همسایگی کشور الف کشور پر پیشینه آرام و متمدن ب قرار دارد. مردم کشور ب در برابر هرگونه سوگواری برای این جنایت تکان دهنده واکنش منفی نشان می دهند چرا که در سالهای نسل کشی ترکان در همان سالها برخی از این ترکها در شهرهای مرزی دست به کشتار و غارت زده بودند. این مردم ترجیح می دهند به شدت خود را در جنایات کشور الف سهیم کنند.در حالی که در الف مردم با تاریخ کشوشان در حال کنار آمدن هستند در کشور ب این کاسه های داغتر از آش و کاتولیکتر از پاپها از دروغهای ترکان! ترکان کافر و اشغالگر و ... یاد می کنند. نظر شما راجع به کشور ب چیست؟

    پاسخحذف
    پاسخ‌ها
    1. یادم رفت بگویم که تاریخ کشور ب مملو از تجاوزها غارتها و کشتارهای کشور الف است. با این حال اهالی ب تمام آن کشتارها را روشنفکرانه به فراموشی سپرده و حافظه تاریخی شان صرفا قدردان حمایت الف در این مناقشه است.

      حذف
    2. چرا اینقدر از الف و ب استفاده می کنید؟ اگر مثال را با آوردن نام کشورهای ایران و روسیه و شهرهای ترک نشین تبریز و اورمیه و کشور همسایه ایران یعنی ترکیه بنویسید بهتر نیست؟ خواننده هم قدری راحت تر موضوع را متوجه می شود.

      حذف
  11. یک قصه فرضی است. الف را بگذارید ایران. ترک همان ترک و روس همان روس. کشور ب هم صددرصد! خیالی است. قضاوتتان راجع به ب چیست

    پاسخحذف